Tóm tắt nhanh: bốn thập kỷ đầu, rồi đến kỷ nguyên pop toàn cầu
Mỗi bốn năm, World Cup không chỉ có bóng đá mà còn có một bản nhạc gắn với mùa giải. Từ Chile 1962 đến Qatar 2022, danh sách ca khúc chính thức cho thấy âm nhạc đi cùng giải đấu từ những bản rock giản dị đến các sản phẩm pop quy mô lớn.
Nếu cần nhớ gọn, bạn có thể chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn đầu (1962 đến 1978) thiên về nhạc truyền thống và giai điệu hào hùng. Giai đoạn giữa (1982 đến 1998) có nhiều giọng ca lớn và những bản nhạc phổ thông. Từ 2002 đến nay, ca khúc thường là hợp tác đa quốc gia, nhiều ngôn ngữ, hướng tới khán giả toàn cầu.
Phần dưới đây đi sâu từng ý. Muốn theo dõi các giải đấu hiện tại, bạn có thể xem lịch thi đấu và tin bóng đá mới nhất.
Những ca khúc mở đường: 1962 đến 1978
Chile 1962 và bản rock đầu tiên
El Rock del Mundial do nhóm Los Ramblers thể hiện, được xem là ca khúc chính thức đầu tiên của một kỳ World Cup. Tác giả Jorge Rojas Astorga lồng vào đó tiếng vỗ tay của khán giả và tiếng còi trọng tài, những âm thanh quen thuộc của một trận đấu kịch tính. Ý tưởng đưa chính không khí sân cỏ vào bài hát đã đặt nền cho các mùa sau.
Anh 1966 và linh vật Willie
Ở kỳ 1966, nhắc đến bài World Cup Willie thường gắn liền với chú sư tử mặc áo cờ Anh, linh vật đầu tiên của giải. Đây cũng là kỳ đội tuyển Anh lên ngôi. Với giai đoạn này, bài hát và hình ảnh linh vật quyện vào nhau như một bộ nhận diện thu nhỏ.
Mexico 1970, Đức 1974, Argentina 1978
Kỳ 1970 chọn Fútbol México 70, do Los Hermanos Zavala trình bày, và theo nguồn tham khảo, nhà soạn nhạc Ennio Morricone là tác giả. Giai điệu hào hùng của bài được đánh giá là truyền được tình yêu bóng đá đến hàng triệu người. Kỳ 1974 ở Đức có Futbol, bản disco nhẹ do ca sĩ Ba Lan Maryla Rodowicz thể hiện, khiến khán giả dễ nhún nhảy. Đến 1978, El Mundial do dàn nhạc Buenos Aires Municipal Symphony biểu diễn, mang sắc thái hoành tráng.
Những giọng ca lớn: 1982 đến 1998
Từ năm 1982, ca khúc World Cup gắn với nhiều nghệ sĩ có tên tuổi. Mundial ’82 gắn với giọng tenor của Plácido Domingo, ca sĩ của nước chủ nhà, hát bằng tiếng bản địa trên nền âm hưởng dân ca Tây Ban Nha. Kỳ 1986 có El mundo unido por un balón, truyền đi thông điệp về tình bạn, hòa bình và niềm tự hào bóng đá; nước chủ nhà còn bổ sung thêm hai bài khác.
Năm 1990, Un Estate Italiana của Edoardo Bennato và Gianna Nannini (bản tiếng Anh do Giorgio Moroder Project thực hiện) thường được nhắc là một trong những ca khúc World Cup hay nhất. Bước sang 1994, Gloryland của Daryl Hall và Sounds of Blackness đi theo hướng khác: nhịp chậm, hào hùng, nghiêng về niềm tự hào hơn là sự sôi động. Theo nguồn tham khảo, bài còn lọt vào danh sách 200 đĩa đơn có doanh thu lớn tại Anh.
La Copa de la Vida của kỳ 1998 do Axelle Red và Youssou N’Dour biểu diễn lúc khai mạc, sáng tác bởi Desmond Child và Robi Rosa. Bài hát chiếm lĩnh nhiều bảng xếp hạng âm nhạc, nhận chứng nhận đĩa vàng và bạch kim, đồng thời để lại câu hô “allez” mà nhiều thế hệ vẫn nhớ.
Kỷ nguyên đa quốc gia: 2002 đến 2022
2002 và 2006: đa dạng văn hóa
World Cup 2002 lần đầu do hai nước châu Á là Hàn Quốc và Nhật Bản cùng đăng cai, nên ca khúc chính thức Let’s Get Together Now mang nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Nhật và tiếng Hàn. Kỳ 2006 ở Đức dùng The Time of Our Lives do Il Divo cùng Toni Braxton hát. Đây là bài dịu êm, phản ánh những sắc thái trái ngược: thất bại cay đắng đi cùng vinh quang.
2010 và 2014: bản hit toàn cầu
Waka Waka của Shakira ở Nam Phi 2010 mang âm hưởng Afro-Colombia, nhịp Soca vùng Caribbean, trở thành bản hit toàn cầu ngay khi phát hành. Đến 2014, We Are One do Pitbull, Jennifer Lopez và Claudia Leitte thể hiện, kết hợp pop và rap với nội dung về đoàn kết và kiên trì.
2018 và 2022: pop, R&B và sân khấu lớn
Live It Up của Nicky Jam, Will Smith và Era Istrefi gắn với kỳ World Cup ở Nga, nhấn mạnh việc kết nối người hâm mộ. Với Qatar 2022, Hayya Hayya (Better Together) do Trinidad Cardona, Davido và Aisha thể hiện, pha R&B với reggae. Theo nguồn tham khảo, Jungkook của nhóm BTS cũng trình diễn bài Dreamers tại lễ khai mạc và gây tiếng vang trên bảng xếp hạng iTunes ở 102 quốc gia và vùng lãnh thổ.
So sánh nhanh các giai đoạn
| Giai đoạn | Phong cách nổi bật | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1962 – 1978 | Rock, disco nhẹ, nhạc cổ điển hào hùng | El Rock del Mundial, Futbol |
| 1982 – 1998 | Giọng ca lớn, giai điệu phổ thông | Mundial ’82, La Copa de la Vida |
| 2002 – 2022 | Pop, rap, R&B, hợp tác đa quốc gia | Waka Waka, Hayya Hayya |
Điều rút ra khi nghe lại các ca khúc
Có ba điểm đáng chú ý. Một, chủ nhà thường dùng ca khúc để giới thiệu bản sắc: tiếng bản địa ở 1982, ngôn ngữ châu Á ở 2002. Hai, thông điệp chung lặp lại qua nhiều kỳ là đoàn kết, hòa bình và niềm tự hào bóng đá. Ba, càng về sau, sản phẩm càng hướng tới thị trường âm nhạc toàn cầu, với nhiều nghệ sĩ và nhiều ngôn ngữ.
Nếu bạn thích xem lại những khoảnh khắc đáng nhớ của giải đấu, hãy ghé mục highlights. Còn muốn đọc thêm phân tích trước trận, chuyên mục nhận định luôn có bài mới, và bảng xếp hạng giúp bạn nắm tình hình các giải.
Bạn ấn tượng nhất với bài hát của kỳ nào? Mỗi người một gu, nhưng chắc chắn một giai điệu hay có thể khiến ta nhớ lại cả mùa World Cup.
Tổng hợp từ các nguồn tham khảo về bóng đá.
Bình luận